close

  • Być wiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej
  • HISTORIA STOSUNKÓW POLSKO-JAPOŃSKICH

  • Historia stosunków polsko-japońskich:


     

    1892 - 1919

    Pierwszym Japończykiem, który odwiedził tereny Polski, zanim jeszcze Polska i Japonia nawiązały stosunki oficjalne, był major Fukushima Yasumasa, podróżujący samotnie na koniu z Berlina do Władywostoku (1892-1893). Na polecenie Sztabu Generalnego zbierał informacje o armiach europejskich, a głównie na temat groźnego sąsiada - Rosji. Nawiązał wówczas kontakty z Polakami, przedstawicielami ruchów niepodległościowych i zesłańcami na Syberię. Dzięki jego raportom Japończycy pod koniec XIX wieku poznali tragiczne losy Polski pod zaborami. 

    Na przełomie XIX i XX wieku do Japonii zaczęli docierać polscy podróżnicy oraz badacze, wśród nich dwaj zesłańcy na Syberię, etnolog Bronisław Piłsuds ki oraz etnograf i pisarz Wacław Sieroszewski. Pierwszy, stał się jednym z najwybitniejszych znawców języka i kultury Ajnów. Drugi, pisał potem o Japonii we wspomnieniach i opowiadaniach.

    Znaczny wzrost zainteresowania Polaków Japonią nastąpił w trakcie wojny japońsko-rosyjskiej (1904-1905). Zrodziły się wówczas nadzieje na pokonanie Rosji i odzyskanie niepodległości. Doszło więc do nieoficjalnych kontaktów działaczy Ligi Narodowej i Polskiej Partii Socjalistycznej z przedstawicielami japońskich władz. Roman Dmowski i Józef Piłsudski udali się na rozmowy do Tokio. Choć ostatecznie do współpracy na szerszą skalę nie doszło, zrodzone wówczas wśród Polaków uczucie sympatii do Japonii przetrwało lata wojny i trwa do dziś.


    1919 - 1945

    Po pierwszej wojnie światowej, w 1919 roku, Japonia uznała niepodległą Polskę, co oznaczało początek oficjalnych stosunków dwustronnych. Choć kontakty między obu krajami były w latach 20-tych sporadyczne, doszło do podpisania traktatu handlowego i wizyt nieoficjalnych przedstawicieli rodziny cesarskiej. Japoński Czerwony Krzyż udzielił pomocy w repatriacji ok. 800 polskich sierot z Syberii. Dowodem sympatii Polski wobec Japonii było odznaczenie w 1925 roku 51 japońskich oficerów orderami Virtuti Militari za zasługi podczas wojny z Rosją. Znacznie wzrosło wzajemne zainteresowanie kulturami obu narodów. Zaspokojeniu tych potrzeb służyły różne organizacje (m.in. Towarzystwa Polsko-Japońskie i Japońsko-Polskie), kursy języka japońskiego w Polsce, tłumaczenia z literatury pięknej, czy inne publikacje. 

    W latach 30, w związku ze zmianą sytuacji międzynarodowej kontakty dwustronne uległy ożywieniu. Rozwijała się współpraca wojskowa, zwłaszcz a w dziedzinie kryptologii i wywiadu skierowanego na Związek Radziecki i Niemcy. Kontynuowano ją do 1945 roku, czyli nawet po zerwaniu stosunków oficjalnych i wypowiedzeniu przez Polskę, 11 grudnia 1941 roku, wojny Japonii. Konsul Sugihara Chiune i por. Leszek Daszkiewicz działali w Kownie i Królewcu, a gen. Onodera Makoto wraz z mjr Michałem Rybikowskim w Sztokholmie. Dzięki Sugiharze niechybnej śmierci uniknęło ok. 6000 polskich Żydów.

    Mimo wojny działalność swą kontynuowali w Japonii polscy franciszkanie. Ich misję założył w Nagasaki ojciec Maksymilian Kolbe wraz z bratem Zeno, czyli Zenonem Żebrowskim. Franciszkanie działają do dziś, niosąc ofiarną pomoc sierotom, starcom, niepełnosprawnym.

     

     

     

    Po 1945

     

    Oficjalne stosunki Polska i Japonia nawiązały ponownie w 1957 roku. Pierwszymi ambasadorami zostali Tadeusz Żebrowski i Ota Saburo. Stopniowo zaczęła rozwijać się współpraca polityczna, gospodarcza, kulturalna i naukowa, co znacznie nasiliło się po 1989 roku, kiedy Polska stała się w pełni demokratycznym państwem.

    Coraz częściej organizowano wizyty przedstawicieli obu krajów. Polskę odwiedzili m.in.: członek rodziny cesarskiej książę Takamado (1994), premierzy Kaifu Toshiki (1990) i Abe Shinzo (2013), ministrowie spraw zagranicznych: Abe Shintaro (1985), Ikeda Yukihiko (1997) i Aso Taro (2007). Podczas wizyty w Polsce  premiera Koizumiego Jun’ichiro (2003) podpisano deklarację Ku strategicznemu partnerstwu między Polską a Japonią, dotyczącą wzmocnienia stosunków dwustronnych.   

    Do Japonii po 1989 roku pojechali m.in. prezydenci: Lech Wałęsa (1994), Aleksander Kwaśniewski (1998) i Lech Kaczyński (2008), premierzy: Jan Krzysztof Bielecki (1991), Jerzy Buzek (1999), Marek Belka (2005), ministrowie spraw zagranicznych: Krzysztof Skubiszewski (1994), Bronisław Geremek (2000), Stefan Meller (2006) i Radosław Sikorski (2008).

    W lipcu 2002 roku miała miejsce historyczna wizyta Ich Cesarskich Mości Cesarza i Cesarzowej Japonii w Polsce. Jej celem było umacnianie przyjaźni i rozszerzanie kontaktów między naszymi krajami.

    W 2007 roku zarówno w Japonii, jak i Polsce odbyło się wiele imprez związanych z obchodami 50. rocznicy wznowienia po wojnie oficjalnych stosunków między naszymi krajami. W tym samym roku miało miejsce inauguracyjne spotkanie ministrów spraw zagranicznych Grupy Wyszehradzkiej i Japonii (V4+1). Kulminacyjnym punktem współpracy w tym formacie było spotkanie premierów Grupy Wyszehradzkiej z premierem Shinzo Abe w Warszawie w czerwcu 2013 r. Spotkanie to było m.in. okazją do ogłoszenia 2014 r. rokiem wymiany pomiędzy tymi pięcioma krajami.

     

    Dobrze rozwijają się także stosunki gospodarcze i handlowe między Polską a Japonią,  szczególne zainteresowanie współpracą wykazuje strona japońska. W 2005 roku Polska wzięła udział w największym wydarzeniu promocyjnym świata - Światowej Wystawie EXPO (w pref. Aichi). Celem była promocja Polski i jej dorobku w Japonii, przyciągnięcie turystów, zwiększenie inwestycji japońskich w Polsce.

     

    Żywo rozwijają się kontakty w dziedzinie kultury. W obu naszych krajach regularnie odbywają koncerty, pokazy teatralne i filmowe, wystawy malarstwa i grafiki, plakatu i fotografii, rzeźby i rzemiosła. Dużą popularnością w Japonii cieszyły się utwory „polskiej szkoły filmowej”, teatr Tadeusza Kantora, idee reformatorskie Jerzego Grotowskiego, polski plakat i grafika, prace Magdaleny Abakanowicz, polska muzyka, a przede wszystkim utwory Fryderyka Chopina, ale też Karola Szymanowskiego i Stanisława Moniuszki. Ze współczesnych tworców muzyki dużym zainteresowaniem cieszy się Krzysztof Penderecki, który w 2004 roku uhonorowany został niezwykle prestiżową nagrodą Preamium Imperiale.

     

    W latach 1991-2006 bezzwrotną pomoc kulturalną rządu japońskiego otrzymało 16 polskich instytucji kulturalno-naukowych. W 1999 roku przez stronę polską została zorganizowana wielka wystawa z okazji 80-rocznicy nawiązania stosunków oficjalnych. Wystawa ta poświęcona również twórczości Fryderyka Chopina, pokazywana była w Tokio, Osace, Warszawie, Krakowie. W 2001 roku w Jokohamie, Nagoi i Kioto została zaprezentowana wystawa zbiorów Muzeum Książąt Czartoryskich. Bardzo ważny był Rok Wymiany Obywatelskiej Unia Europejska – Japonia 2005 (2005 EU-Japan Year of People-to-People Exchange), poświęcony rozwojowi wymiany, kontaktów i zrozumienia pomiędzy społeczeństwami europejskimi i japońskim. Doskonałym symbolem związków kulturalnych między Polską a Japonią jest Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha” w Krakowie, w którego tworzeniu ogromną rolę odegrał Andrzej Wajda, jeden z najbardziej popularnych w Japonii polskich reżyserów filmowych. Polski film ma w Japonii coraz więcej miłośników.

     

    Nieustannie rozwijają się badania nad kulturami naszych krajów, o czym świadczą publikacje, konferencje i sympozja naukowe. Najbardziej znaczącym akcentem tego zainteresowania było uhonorowanie Bronisława Piłsudskiego, polskiego etnologa, badacza kultury Ajnów, odsłonięciem jego popiersia na wyspie Hokkaido w październiku 2013 r. Bardzo oblegane są nadal studia japonistyczne na uniwersytetach: w Warszawie (najstarszym ośrodku badań japonistycznych, którego korzenie sięgają 1919 roku, a którego powojenny rozwój zawdzięczamy prof. Wiesławowi Kotańskiemu), w Krakowie, Poznaniu i Toruniu oraz kursy języka japońskiego w całej Polsce. Dzięki polskim japonistom i japońskim polonistom do rąk czytelników w Polsce i Japonii trafiają liczne, wartościowe publikacje na temat naszych kultur, a także bezpośrednie i fachowe tłumaczenia literatury pięknej. Doskonałym przykładem wspópracy naukowej jest powstała w 1994 roku na mocy porozumienia między rządami Polski i Japonii Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych.

     

    Wiele innych dowodów wskazuje na to, że nasze dwustronne stosunki rozwijają się doskonale, że ich przyszłość jest niezagrożona i coraz bardziej aktywnie wypełniamy kalendarium wydarzeń polsko-japońskich zbliżając się do roku 2019, czyli 100. rocznicy nawiązania stosunków oficjalnych.  

     

    Oprac. Prof. Ewa Pałasz-Rutkowska, Uniwersytet Warszawski.

     

     

    Pierwsze kontakty między Polską i Japonią

     

    Drukuj Drukuj Podziel się treścią: